Π.1. Δείκτες Σφάλματος Πρόβλεψης Ζήτησης και Παραγωγής των ΑΠΕ - Forecast KPIs 8 and 9

Π.1.1. Ως μέτρο της ακρίβειας της μεθόδου πρόβλεψης της συνολικής ζήτησης και της παραγωγής των Σταθμών ΑΠΕ έναντι των πραγματικών τιμών υπολογίζονται από τον Διαχειριστή οι ακόλουθοι δείκτες σφάλματος πρόβλεψης:

I. Μέσο Απόλυτο Σφάλμα: Mean Absolute Error (MAE)

Το μέσο απόλυτο σφάλμα (MAE) είναι ένας δείκτης που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του αριθμητικού μέσου όρου των αποκλίσεων μεταξύ προβλέψεων και πραγματικών τιμών. Η μέση απόλυτη απόκλιση ορίζεται ως το άθροισμα των απόλυτων τιμών του σφάλματος της πρόβλεψης διαιρούμενο με τον αριθμό n που ορίζει το μέγεθος του δείγματος. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή του δείκτη τόσο μικρότερη είναι ακρίβεια της μεθόδου. O Δείκτης υπολογίζεται ως εξής:

$MAE=\frac{\sum _{i=1}^n\left|y_i-x_i\right|}{n}$

Όπου:

-xi: πραγματική τιμή
- yi:τιμή πρόβλεψης
- n: μέγεθος δείγματος

II. Μέσο απόλυτο ποσοστιαίο σφάλμα: Mean Absolute Percentage Error (MAPE)

Το μέσο απόλυτο ποσοστιαίο σφάλμα εξετάζει τη συμπεριφορά της απόλυτης τιμής του σφάλματος της πρόβλεψης σε σχέση με την πραγματική τιμή της χρονοσειράς. Το MAPE ορίζεται ως το άθροισμα των απόλυτων τιμών των σφαλμάτων της πρόβλεψης προς τις αντίστοιχες πραγματικές τιμές της χρονοσειράς διαιρούμενο με τον αριθμό των χρονικών περιόδων n, στις οποίες έγιναν προβλέψεις. Το ΜΑΡΕ μετρά το μέγεθος του σφάλματος σε ποσοστιαίες μονάδες. O Δείκτης υπολογίζεται ως εξής:

$MAPE=\frac{1}{n}\sum _{t=1}^n\left|\frac{A_t-F_t}{A_t}\right|*100$

Όπου:

-Αt: πραγματική τιμή
- Ft: τιμή πρόβλεψης
- t: χρονικό βήμα
- n: μέγεθος δείγματος

III. Μέσο τετραγωνικό σφάλμα: Mean Squared Error (MSE)

Το μέσο σφάλμα τετραγώνου ορίζεται ως το άθροισμα των τετραγώνων των σφαλμάτων διαιρούμενο με τον αριθμό των χρονικών περιόδων n, στις οποίες έγιναν προβλέψεις. Ο δείκτης αυτός είναι η μέση τιμή των τετραγώνων των αποκλίσεων των προβλεπόμενων τιμών της χρονοσειράς από τις αντίστοιχες πραγματικές και η μονάδα μέτρησης του είναι εκφρασμένη στη μονάδα μέτρησης των τιμών των παρατηρήσεων υψωμένη όμως στο τετράγωνο. O Δείκτης υπολογίζεται ως εξής:

$MSE=\frac{\sum _{i=1}^n{\left|y_i-x_i\right|}^2}{n}$

Όπου:

-xi: πραγματική τιμή
- yi:τιμή πρόβλεψης
- n: μέγεθος δείγματος

IV. Τετραγωνική ρίζα του μέσου τετραγωνικού σφάλματος: Root Mean Squared Error (RMSE)

Η τετραγωνική ρίζα του μέσου τετραγωνικού σφάλματος εκφράζεται στην ίδια μονάδα μέτρησης με εκείνη των τιμών της χρονοσειράς. Η ύπαρξη προβλέψεων που απέχουν πολύ από τις αντίστοιχες πραγματικές τιμές γίνεται σημαντικά αισθητή λόγω του ότι οι τιμές των σφαλμάτων της πρόβλεψης υψώνονται στο τετράγωνο. Για τον υπολογισμό του Δείκτη χρησιμοποιείται ο ακόλουθος τύπος:

$RMSE=\frac{1}{n}\sqrt{\sum _{i=1}^n{\left|y_i-x_i\right|}^2}$

Όπου:

-xi: πραγματική τιμή

-yi:τιμή πρόβλεψης
-n: μέγεθος δείγματος

V. Απόλυτο Σφάλμα Διαμέσου: Median Absolute Error (MedAE)

Το απόλυτο σφάλμα διαμέσου (MedAE) υπολογίζει τη διάμεση απόκλιση μεταξύ προβλέψεων και πραγματικών τιμών. H μονάδα μέτρησης του δείκτη είναι εκφρασμένη στη μονάδα μέτρησης των τιμών των παρατηρήσεων και για τον υπολογισμό του χρησιμοποιείται ο ακόλουθος τύπος:

$MedAE=\frac{\sum _{i=1}^n\left|y_i-median\left(x_i\right)\right|}{n}$

Όπου:

-Median(xi): διάμεσος δείγματος πραγματικών τιμών
- yi:τιμή πρόβλεψης
- n: μέγεθος δείγματος

VI. Απόλυτο ποσοστιαίο σφάλμα Διαμέσου: Median Absolute Percentage Error (MdAPE)

Ο δείκτης υπολογίζεται λαμβάνοντας τη διάμεσο όλων των απόλυτων διαφορών μεταξύ του στόχου και της πρόβλεψης. Για τον υπολογισμό του Δείκτη χρησιμοποιείται ο ακόλουθος τύπος:

$MdAPE=median\left(\left|\frac{A_t-F_t}{A_t}\right|\right)*100$

Όπου:

-Αt: πραγματική τιμή
- Ft: τιμή πρόβλεψης
- t: χρονική περίοδος
- n: μέγεθος δείγματος

Π.1.2. Στον υπολογισμό των δεικτών σφάλματος πρόβλεψης συμμετέχουν η πρόβλεψη της συνολικής ζήτησης και της παραγωγής των ΑΠΕ (εκατέρωθεν σε MW), όπως λαμβάνονται υπόψη για κάθε 30λεπτη περίοδο κατανομής α) των απαιτήσεων της ISP2, για τις πρώτες 24 περιόδους κατανομής της ημέρας κατανομής, δηλαδή μεταξύ 00.00 και 11.30, και β) των απαιτήσεων της ISP3 για τις επόμενες 24 περιόδους κατανομής, δηλαδή μεταξύ 12.00 και 23.30.

Σε περίπτωση που απαιτήθηκε η εκτέλεση ad-hoc ISP από τον Διαχειριστή ΕΣΜΗΕ, χρησιμοποιούνται ως τιμές πρόβλεψης για τον υπολογισμό των δεικτών σφάλματος οι αντίστοιχες τιμές.

Για τις «πραγματικές τιμές» που περιέχονται στους τύπους υπολογισμού των δεικτών, λαμβάνονται υπόψη δεδομένα 15-λεπτου, δηλαδή ανά περίοδο εκκαθάρισης αποκλίσεων. Καθώς η εκκαθάριση αποκλίσεων των ποσοτήτων ενέργειας από τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ γίνεται σε 15-λεπτη χρονική περίοδο, για την αντιπαραβολή μεταξύ κάθε 30-λεπτης περιόδου κατανομής ΔΕΠ και των αντίστοιχων δύο (2) 15-λεπτων περιόδων Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, τα ημίωρα αποτελέσματα τιμών πρόβλεψης συνολικής ζήτησης και παραγωγής των ΑΠΕ των απαιτήσεων της ΔΕΠ επιμερίζονται σε δύο (2) ισοδύναμα 15-λεπτα αποτελέσματα, δηλαδή ίδιας τιμής (MW) με την αντίστοιχη 30λεπτη πρόβλεψη.

Π.1.3. Ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ παρέχει στη ΡΑΕ εφόσον και όποτε του ζητηθεί, πρόσθετες πληροφορίες και περαιτέρω ανάλυση σχετικά με τις διακριτές υποκατηγορίες δεδομένων που συγκροτούν την «πραγματική τιμή» για τη χρονική περίοδο δεκαπέντε (15) λεπτών της συνολικής ζήτησης και της συνολικής παραγωγής των ΑΠΕ, τη μεθοδολογία υπολογισμού της εκάστοτε 15-λεπτης «πραγματικής τιμής», τη μετρητική διαδικασία ανά επίπεδο τάσης, την πιστοποίηση ή μη των σχετικών τιμών και δεδομένων, την εκκαθαριστική φύση των δεδομένων, όπως και την ενδεχόμενη επεξεργασία που υφίστανται τα μετρητικά δεδομένα ή εκτιμήσεις που του παρέχει ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής για τη μέση τάση και χαμηλή τάση.

Αναφέρονται ενδεικτικά κι όχι περιοριστικά οι ακόλουθες υποκατηγορίες δεδομένων που λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό της «πραγματικής τιμής» ζήτησης σε MW για το χρονικό διάστημα δεκαπέντε (15) λεπτών, και για τις οποίες ο Διαχειριστής ΕΣΜΗΕ υποβάλει περαιτέρω πληροφορίες στη ΡΑΕ:

Α. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου για Καταναλωτές Υψηλής Τάσης με και χωρίς θεώρηση του «Φορτίου Αναφοράς» για τα Χαρτοφυλάκια του Κατανεμόμενου Φορτίου,
Β. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου για την άντληση και αποθήκευση η.ε.,
Γ. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου για Καταναλωτές Μέσης Τάσης με και χωρίς θεώρηση του «Φορτίου Αναφοράς» για τα Χαρτοφυλάκια του Κατανεμόμενου Φορτίου,
Δ. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου για τους Καταναλωτές Χαμηλής Τάσης,
Ε. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου των Υ/Σ στα Όρια του Συστήματος με το δίκτυο διανομής,
ΣΤ. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου της AC Διασύνδεσης Κρήτης,
Ζ. Τιμή ζήτησης 15-λεπτου του Ισοζυγίου Διεθνών Διασυνδέσεων.

Αντίστοιχα για τον υπολογισμό της «πραγματικής τιμής» συνολικής παραγωγής των ΑΠΕ σε MW για κάθε 15-λεπτη περίοδο εκκαθάρισης αποκλίσεων, ο Διαχειριστής ΕΣΜΗΕ υποβάλλει στη ΡΑΕ πληροφορίες, όχι περιοριστικά, για τις εξής υποκατηγορίες δεδομένων:

Α. Τιμή παραγωγής 15-λεπτου για τις Μονάδες ΑΠΕ Συστήματος με και χωρίς θεώρηση του «Φορτίου Αναφοράς» για τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενων Μονάδων ΑΠΕ Μη ελεγχόμενης Παραγωγής,
Β. Τιμή παραγωγής 15-λεπτου για τις Μονάδες ΑΠΕ που εγχέουν στο Δίκτυο με και χωρίς θεώρηση του «Φορτίου Αναφοράς» για τα Χαρτοφυλάκια του Κατανεμόμενων Μονάδων ΑΠΕ Μη ελεγχόμενης Παραγωγής.

Π.1.4. Σε συνέχεια της παραγράφου Π.1.3, ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ υποβάλλει στη ΡΑΕ εφόσον και με την ζητούμενη συχνότητα, αναλυτικά αρχεία σε επεξεργάσιμη μορφή με όλα τα σημεία υπολογισμού των δεικτών πρόβλεψης ανά 15-λεπτη περίοδο εκκαθάρισης αποκλίσεων, για ορισμένο χρονικό διάστημα εντός του έτους αναφοράς, ως εξής:

Α. Ημερομηνία και χρονική στιγμή έναρξης/λήξης 15-λεπτου,
Β. Τιμή πρόβλεψης 15-λεπτου βάσει απαιτήσεων ΔΕΠ (MW) με υποσημείωση στην περίπτωση που απαιτήθηκε επίλυση ad-hoc,
Γ. Πραγματική τιμή (MW) 15-λεπτου της ζήτησης και της παραγωγής των ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψη το «Φορτίο Αναφοράς» για τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου και Κατανεμόμεων Μονάδων ΑΠΕ Μη ελεγχόμενης παραγωγής, όπως και την τιμή πρόβλεψης της ΔΕΠ για τα φορτία άντλησης και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τις οδηγίες που παρατίθενται στις παραγράφους Π.1.6-Π.1.9,
Δ. Πραγματική τιμή (MW) 15-λεπτου της ζήτησης και της παραγωγής των ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψη την μετρούμενη κατανάλωση ή παραγωγή, δηλαδή τις όποιες προσαρμογές υπέστησαν τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου, τα φορτία άντλησης, τα φορτία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και τα Χαρτοφυλάκια Καταναμόμενων Μονάδων ΑΠΕ Μη ελεγχόμενης Παραγωγής, λόγω της συμμετοχής τους στην Αγορά Εξισορρόπησης Πραγματικού Χρόνου,
Ε. Τιμές των υποκατηγοριών δεδομένων που αναφέρονται στην παράγραφο Π.1.3 για κάθε 15-λεπτο σημείο υπολογισμού (MW),
ΣΤ. Πρόσθετα δεδομένα σχετικά με τον υπολογισμό των δεικτών σφάλματος πρόβλεψης που τυχόν θεωρηθεί σκόπιμο από τη ΡΑΕ να ζητηθούν.
Ζ. Υπολογισμένοι δείκτες σφάλματος πρόβλεψης ανά σημείο υπολογισμού (ανά 15λεπτο), λαμβάνοντας υπόψη κατά τον υπολογισμό σε κάθε περίπτωση τις οδηγίες που αναφέρονται στις παραγράφους Π.1.6 με Π.1.9 του Παραρτήματος.

Π.1.5. Οι δείκτες σφάλματος ακρίβειας πρόβλεψης παραγωγής των ΑΠΕ υπολογίζονται αθροιστικά για τις τεχνολογίες ΑΠΕ Μη ελεγχόμενης παραγωγής, στα πρότυπα της ΔΕΠ που εκτελεί ο ΑΔΜΗΕ καθημερινά.

Π.1.6. Κατά την εκτέλεση του υπολογισμού των δεικτών σφάλματος πρόβλεψης ζήτησης, δεν λαμβάνει χώρα προσαρμογή της «πραγματικής τιμής» κατανάλωσης λόγω της συμμετοχής της Απόκρισης Ζήτησης στην Αγορά Εξισορρόπησης. Ειδικότερα ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ λαμβάνει υπόψη κατά τον ορισμό/υπολογισμό της «πραγματικής τιμής» συνολικής ζήτησης που περιέχεται στον τύπο υπολογισμού του κάθε δείκτη, όσον αφορά τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου και για τις Περιόδους Εκκαθάρισης Αποκλίσεων για τις οποίες παρείχαν Ενέργεια Εξισορρόπησης, τιμή ίση με το Φορτίο Αναφοράς τους το οποίο υπολογίζεται από τον Διαχειριστή για την αντίστοιχη περίοδο, και αντιστοιχεί δηλαδή στην ηλεκτρική ενέργεια που θα καταναλωνόταν από το Χαρτοφυλάκιο Κατανεμόμενου Φορτίου σε περίπτωση μη ενεργοποίησης των σχετικών Προσφορών Ενέργειας Εξισορρόπησης. Οι λεπτομέρειες και οι κανόνες υπολογισμού του Φορτίου Αναφοράς περιλαμβάνονται στη «Μεθοδολογία Υπολογισμού Φορτίου Αναφοράς» του Διαχειριστή ΕΣΜΗΕ.

Π.1.7. Αναφορικά με τα φορτία αντλησιοταμίευσης και επειδή αυτά συμμετέχουν στην επίλυση της ΔΕΠ, η ενδεχόμενη μεταβολή του προγράμματος αντλησιοταμίευσης κατά τη λειτουργία της Αγοράς Εξισορρόπησης Πραγματικού Χρόνου δεν θα λαμβάνεται υπόψη κατά τον ορισμό/υπολογισμό της «πραγματικής τιμής» συνολικής ζήτησης που περιέχεται στον τύπο υπολογισμού του κάθε δείκτη σφάλματος πρόβλεψης ζήτησης.

Π.1.8. Αναφορικά με τα φορτία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, η ενδεχόμενη μεταβολή του προγράμματος αυτών κατά τη λειτουργία αγοράς εξισορρόπησης πραγματικού χρόνου δεν λαμβάνεται υπόψη κατά τον ορισμό/υπολογισμό της «πραγματικής τιμής» συνολικής ζήτησης που περιέχεται στον τύπο υπολογισμού του κάθε δείκτη σφάλματος πρόβλεψης ζήτησης.

Π.1.9. Κατά την εκτέλεση του υπολογισμού των δεικτών σφάλματος πρόβλεψης παραγωγής των ΑΠΕ, δεν θα υφίσταται προσαρμογή της «πραγματικής τιμής» παραγωγής των Σταθμών ΑΠΕ λόγω της ενδεχόμενης συμμετοχής τους στην Αγορά Εξισορρόπησης. Ειδικότερα ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ λαμβάνει υπόψη κατά τον ορισμό/υπολογισμό της «πραγματικής τιμής» παραγωγής των ΑΠΕ που περιέχεται στον τύπο υπολογισμού του κάθε σχετικού δείκτη, όσον αφορά τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενων Μονάδων ΑΠΕ μη ελεγχόμενης παραγωγής, την ηλεκτρική ενέργεια που θα παραγόταν από τους εν λόγω Σταθμούς ΑΠΕ σε περίπτωση μη ενεργοποίησης των σχετικών Προσφορών Ενέργειας Εξισορρόπησης, η οποία και υπολογίζεται για κάθε 15λεπτη περίοδο αποκλίσεων σύμφωνα με τη «Μεθοδολογία Υπολογισμού Φορτίου Αναφοράς» του Διαχειριστή ΕΣΜΗΕ.

Π.1.10. Στο πλαίσιο της σύνταξης της ετήσιας έκθεσης απόδοσης λειτουργίας του ΕΣΜΗΕ παρουσιάζονται μόνον οι υπολογισμένοι δείκτες σφάλματος πρόβλεψης στη βάση των οδηγιών που δίνονται στις παραγράφους Π.1.6 έως και Π.1.9 του Παραρτήματος.

Π.1.11. Οι δείκτες σφάλματος πρόβλεψης που παρουσιάζονται στην ετήσια έκθεση απόδοσης λειτουργίας του ΕΣΜΗΕ συνυπολογίζουν όποιες μεταβολές στα δεδομένα ενδεχομένως προκύπτουν από οριστικές μετρήσεις ή διορθώσεις για τους σκοπούς της οριστικής εκκαθάρισης Αγοράς Εξισορρόπησης, σύμφωνα με τον Κανονισμό Αγοράς Εξισορρόπησης.

Π.1.12. Ορίζοντας ως μέγεθος δείγματος μία 15λεπτη περίοδο εκκαθάρισης αποκλίσεων (n=1), ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ υπολογίζει όλες τις ενενήντα έξι (96) 15λεπτες τιμές συγκεκριμένα των δεικτών σφάλματος MAE, MAPE, MSE, RMSE για την ακρίβεια πρόβλεψης συνολικής ζήτησης και παραγωγής των ΑΠΕ ανά ημέρα κατανομής του κάθε μήνα του έτους αναφοράς.

Σε συνέχεια του ανωτέρω υπολογισμού, ο Διαχειριστής του Συστήματος υπολογίζει και αναπαριστά γραφικά στην έκθεση του, σε διακριτό διάγραμμα ανά μήνα του έτους αναφοράς και ανά δείκτη υπολογισμού, που θα περιέχει σε κοινό άξονα τις ενενήντα έξι (96) 15-λεπτες περιόδους εκκαθάρισης αποκλίσεων που περιέχονται σε μία ημέρα κατανομής:

Α. Την μέση τιμή ανά δείκτη που υπολογίζεται για κάθε μία από τις ενενήντα έξι (96) 15-λεπτες περιόδους εκκαθάρισης αποκλίσεων στο σύνολο των ημερών του κάθε μήνα,
Β. Τη μέγιστη τιμή ανά δείκτη που υπολογίζεται για κάθε μία από τις ενενήντα έξι (96) 15-λεπτες περιόδους εκκαθάρισης αποκλίσεων στο σύνολο των ημερών του κάθε μήνα,
Γ. Γραμμή μέσου όρου ανά κατηγορία τιμών (μέση τιμή και μέγιστη τιμή) και για το σύνολο των 15-λεπτων σημείων υπολογισμού ανά μήνα.

Π.1.13. Ο Διαχειριστής του Συστήματος υπολογίζει και αναπαριστά γραφικά στην ετήσια έκθεση του, τις μηνιαίες τιμές των δεικτών σφάλματος MAE, MAPE, MSE, MedAE, RMSE και MdAPE για την ακρίβεια πρόβλεψης συνολικής ζήτησης και συνολικής παραγωγής των ΑΠΕ, που προκύπτουν ανά μήνα του έτους αναφοράς και διακριτά για δύο ζώνες ωρών, δηλαδή peak για το χρονικό διάστημα 08.00 έως 20.00 τις καθημερινές και off-peak τις υπόλοιπες ώρες. Ειδικότερα στο πλαίσιο του υπολογισμού ορίζεται το μέγεθος δείγματος ως εξής:

Α. για την peak ζώνη ωρών: n = αριθμός καθημερινών ημερών μήνα x 12 ώρες x 4 δεκαπεντάλεπτα.
Β. για την off-peak ζώνη ωρών: n = (αριθμός καθημερινών ημερών μήνα x 12 ώρες x 4 δεκαπεντάλεπτα) + (αριθμός Ημερών Σαββατοκύριακου Μήνα * 24 Ώρες * 4 δεκαπεντάλεπτα).

Επομένως για κάθε μήνα του έτους αναφοράς θα προκύπτει μία τιμή ανά ζώνη ωρών (peak και off-peak) για κάθε δείκτη πρόβλεψης σφάλματος. Οι τιμές των δεικτών που υπολογίζονται σύμφωνα με την παρούσα υποπαράγραφο αναπαριστώνται σε διακριτό διάγραμμα ανά δείκτη, που περιέχει σε κοινό άξονα όλους τους μήνες του έτους.

Π.1.14. Η έκθεση για την απόδοση της λειτουργίας του Συστήματος Μεταφοράς κατ’ έτος αναφοράς, υποβάλλεται στη ΡΑΕ συνοδευόμενη από αναλυτικό αρχείο με τα σημεία υπολογισμού των δεικτών πρόβλεψης σφάλματος ανά 15-λεπτη χρονική περίοδο του έτους αναφοράς, λαμβάνοντας υπόψη τις όποιες οριστικές μετρήσεις ή διορθώσεις για τους σκοπούς της οριστικής εκκαθάρισης Αγοράς Εξισορρόπησης.