Εξισορρόπηση Συστήματος

Στον όρο «εξισορρόπηση» σε ένα Σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας περικλείονται όλες οι απαραίτητες διαδικασίες για τη συνεχή προσαρμογή της συνολικής παραγωγής στο συνολικό φορτίο με στόχο τη διατήρηση «σταθερής»1 συχνότητας στο Σύστημα. Η διαδικασία εξισορρόπησης αποτελεί την κρισιμότερη «επικουρική» υπηρεσία για τη διατήρηση της καλής και ασφαλούς λειτουργίας. 

Αν και η δομή και λειτουργία αγορών που σχετίζονται με άλλες επικουρικές υπηρεσίες δεν έχουν ακόμα αποσαφηνιστεί και είναι υπό σχεδιασμό και διαπραγμάτευση σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η αγορά «εξισορρόπησης» έχει ήδη ενταχθεί στο σχεδιασμό του target model λόγω της κρισιμότητάς της για την ασφάλεια του Συστήματος και την ομαλή λειτουργία των άλλων αγορών ενέργειας. 

Η αγορά εξισορρόπησης στην Ελλάδα βασίζεται στην αρχή του κεντρικού προγραμματισμού και κατανομής ανά μονάδα (unit based/central dispatching model): Ο Διαχειριστής του Συστήματος με βάση τις προσφορές (οι οποίες δίνονται ανά μονάδα παραγωγής) επιλέγει με βάση ένα αλγόριθμο βελτιστοποίησης τις οικονομικότερες προσφορές και εκδίδει αντίστοιχες εντολές προς κάθε μία μονάδα παραγωγής που έχει επιλεγεί για την παροχή κάθε υπηρεσίας. Συγκεκριμένα, σε πρώτο στάδιο εξασφαλίζεται ότι στο Σύστημα υπάρχει επαρκής διαθέσιμη ισχύς για παροχή υπηρεσιών εξισορρόπησης σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διαχειριστή και στη συνέχεια, όταν αυτό απαιτείται, εκδίδονται οι απαιτούμενες εντολές προς τις οντότητες που παρέχουν υπηρεσίες εξισορρόπησης. Οι οντότητες που παρέχουν υπηρεσίες εξισορρόπησης υποβάλλουν προσφορές στην αγορά ανά μονάδα, ανά ζώνη φορτίου και ανά σύνορο διασύνδεσης. Το μοντέλο αυτό χρησιμοποιείται σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, αποτελεί φυσική συνέχεια του σημερινού μοντέλου κατανομής που εφαρμόζεται στη χώρα μας και έχει αποδείξει ότι διασφαλίζει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό την ασφάλεια του Συστήματος.
 
infographic1

 

Η υλοποίηση της αγοράς εξισορρόπησης θα πραγματοποιηθεί μέσω τριών επιμέρους αγορών: 

  • της Αγοράς Ισχύος Εξισορρόπησης
  • της Αγοράς Ενέργειας Εξισορρόπησης και 
  • της Εκκαθάρισης Αποκλίσεων 

Η Αγορά Ισχύος Εξισορρόπησης έχει ως σκοπό την εξασφάλιση επαρκών πόρων εξισορρόπησης πριν από τον πραγματικό χρόνο, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Συστήματος για ασφαλή λειτουργία. Η Αγορά Ενέργειας Εξισορρόπησης, αποτελεί πρακτικά την αγορά πραγματικού χρόνου, στην οποία πραγματοποιείται ενεργοποίηση προϊόντων ενέργειας εξισορρόπησης βάσει τιμών προσφορών και βάσει των αναγκών του Συστήματος. Τέλος, η Εκκαθάριση Αποκλίσεων αποσκοπεί στον επιμερισμό του κόστους σε όλες τις οντότητες που προκάλεσαν αποκλίσεις σε πραγματικό χρόνο σε σχέση με τα τελευταία δηλωθέντα προγράμματα των υπόλοιπων αγορών.

Στο πλαίσιο της Αγοράς Ισχύος Εξισορρόπησης, ο Διαχειριστής του Συστήματος προσδιορίζει το ύψος των απαιτούμενων εφεδρειών για κάθε προϊόν ισχύος εξισορρόπησης που εκτιμά ότι είναι απαραίτητο για κάθε περίοδο κατανομής και οι συμμετέχοντες υποβάλλουν προσφορές για τα προϊόντα αυτά, εφόσον δύνανται τεχνικά να τα παρέχουν. Η συμμετοχή στην Αγορά Ισχύος Εξισορρόπησης πραγματοποιείται πριν από τον πραγματικό χρόνο. Στον σχεδιασμό της αγοράς, έχουν προδιαγραφεί τρία βασικά προϊόντα ισχύος εξισορρόπησης. Η ανοδική και καθοδική Εφεδρεία Συγκράτησης Συχνότητας (Frequency Containment Reserve, FCR), η ανοδική και καθοδική χειροκίνητη (μη αυτόματη) Εφεδρεία Αποκατάστασης Συχνότητας (manual Frequency Restoration Reserve – mFRR), καθώς και η ανοδική και καθοδική αυτόματη Εφεδρεία Αποκατάστασης Συχνότητας (automatic Frequency Restoration Reserve – aFRR). Η αποζημίωση των συμμετεχόντων για την ποσότητα ισχύος εξισορρόπησης που τους αντιστοιχεί από την επίλυση της αγοράς πραγματοποιείται βάσει της τιμής προσφοράς (pay-as-bid) ανά μισάωρο και οι συμμετέχοντες είναι υποχρεωμένοι να δεσμεύσουν την αντίστοιχη ισχύ προκειμένου να διατηρείται ασφαλές περιθώριο για την εξισορρόπηση του Συστήματος σε πραγματικό χρόνο.

Η περίοδος κατανομής και εκκαθάρισης της αγοράς εξισορρόπησης είναι 15 λεπτά, συγκριτικά με το υφιστάμενο σχήμα της εκκαθάρισης αποκλίσεων που είναι μία ώρα.
 
infographic2

 

 
infographic3

Στο πλαίσιο της Αγοράς Ενέργειας Εξισορρόπησης, όλες οι οντότητες που δύνανται να παρέχουν υπηρεσίες εξισορρόπησης είναι υποχρεωμένες να υποβάλλουν προσφορές στην αγορά για τα αναγκαία προϊόντα ενέργειας εξισορρόπησης το ύψος των οποίων έχει προσδιορίσει ο Διαχειριστής του Συστήματος. Στον σχεδιασμό της αγοράς έχουν προβλεφθεί προϊόντα ανοδικής και καθοδικής Ενέργειας χειροκίνητης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας και προϊόντα ανοδικής και καθοδικής αυτόματης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας. Λίγο πριν τον πραγματικό χρόνο, ο διαχειριστής εκτιμά, βάσει της κατάστασης του Συστήματος, εάν απαιτείται ενεργοποίηση ανοδικής ή καθοδικής χειροκίνητης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας και στη συνέχεια εκδίδει τις αντίστοιχες εντολές βάσει των οικονομικότερων προσφορών. Σε πραγματικό χρόνο, οι οντότητες που δύνανται να παρέχουν αυτόματη Εφεδρεία Αποκατάστασης Συχνότητας λαμβάνουν αυτόματες εντολές για ενεργοποίηση των οικονομικότερων προσφορών προκειμένου να διασφαλιστεί η ισορροπία του Συστήματος, υπό τον περιορισμό της τήρησης της ασφαλούς λειτουργίας του Συστήματος. Αποτελεί διαδικασία αντίστοιχη με τον Αυτόματο Έλεγχο Παραγωγής (Automatic Generation Control, AGC). Η αποζημίωση της ενέργειας πραγματοποιείται σε οριακή τιμή (marginal price) ανά προϊόν ενέργειας εξισορρόπησης, πλην των περιπτώσεων ανακατανομής, οπότε και πραγματοποιείται σε τιμή προσφοράς και πραγματοποιείται σε δεκαπεντάλεπτη περίοδο.

Η Εκκαθάριση Αποκλίσεων πραγματοποιείται μετά τον πραγματικό χρόνο και αποσκοπεί στην αποζημίωση ή χρέωση της ενέργειας που προκύπτει από τυχόν αποκλίσεις των συμμετεχόντων στην αγορά Εξισορρόπησης από το τελευταίο πρόγραμμα της αγοράς ή/και τις εντολές κατανομής. Κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση του Συστήματος καθώς και οι τιμές των προσφορών που ενεργοποιήθηκαν για την εξισορρόπηση του Συστήματος και για κάθε δεκαπεντάλεπτη περίοδο εκκαθάρισης.

Πυρήνα της Αγοράς Εξισορρόπησης αποτελεί η Διαδικασία Ενοποιημένου Προγραμματισμού (ΔΕΠ) (Integrated Scheduling Programming – ISP), η οποία είναι μία διαδικασία που εκτελεί ο Διαχειριστής του Συστήματος προκειμένου να διαμορφώσει το πρόγραμμα κατανομής των μονάδων και να κατανείμει την ισχύ εξισορρόπησης στις οντότητες που την παρέχουν. Η ΔΕΠ εκτελείται προγραμματισμένα τρεις φορές: μία φορά αμέσως μετά την επίλυση της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και δύο ακόμα φορές μετά την επίλυση κάθε μίας από τις δύο ενδοημερήσιες δημοπρασίες που πραγματοποιούνται στα πλαίσια της Ενδοημερήσιας αγοράς. Επίσης, δύναται να εκτελεστεί κατά απαίτηση, όποτε ο Διαχειριστής κρίνει ότι προκύπτουν σημαντικές αλλαγές κατά τη λειτουργία του Συστήματος (π.χ. σημαντικές βλάβες όπως απώλεια μονάδας παραγωγής, απώλεια διασύνδεσης, αστοχίες προβλέψεων κ.α.). Η επίλυση της ΔΕΠ πραγματοποιείται για ημίωρες περιόδους κατανομής. Τα αποτελέσματα των επιλύσεων της ΔΕΠ είναι μη δεσμευτικά για την πρώτη εκτέλεσή της, δεσμευτικά για τις πρώτες εικοσιτέσσερις περιόδους κατανομής της ημέρας κατανομής για την επίλυση μετά την πρώτη ενδοημερήσια δημοπρασία και δεσμευτικά για τις τελευταίες εικοσιτέσσερις περιόδους κατανομής της ημέρας κατανομής για την επίλυση μετά τη δεύτερη ενδοημερήσια δημοπρασία. Οι συμμετέχοντες, πριν την επίλυση της πρώτης ΔΕΠ, υποβάλλουν προσφορές τόσο για την ισχύ εξισορρόπησης, όσο και για την ενέργεια εξισορρόπησης, για κάθε ημίωρη περίοδο κατανομής. Οι ποσότητες ισχύος εξισορρόπησης που απονέμονται σε κάθε συμμετέχοντα ως ανωτέρω κατά τις επόμενες δύο προγραμματισμένες επιλύσεις της ΔΕΠ δεσμεύονται και αποζημιώνονται στα πλαίσια της Αγοράς Ισχύος Εξισορρόπησης, ανεξάρτητα με το εάν στον πραγματικό χρόνο οι οντότητες παρέχουν ή όχι ενέργεια εξισορρόπησης. 

Για την επίλυση της Αγοράς Ενέργειας Εξισορρόπησης, ο Διαχειριστής μετατρέπει τις ημίωρες προσφορές ενέργειας των συμμετεχόντων σε δεκαπεντάλεπτες προσφορές, ενώ οι συμμετέχοντες μπορούν να υποβάλουν μόνο βελτιωμένες προσφορές συγκριτικά με τις προσφορές που υπέβαλαν στην πρώτη ΔΕΠ, δηλαδή προσφορές με χαμηλότερη τιμή στην περίπτωση μονάδων παραγωγής ή προσφορές με υψηλότερη τιμή στην περίπτωση φορτίου. Οι τελευταίες διαθέσιμες δεκαπεντάλεπτες προσφορές ενέργειας λαμβάνονται συμμετέχουν στην αγορά ενέργειας εξισορρόπησης πραγματικού χρόνου, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω. Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονιστεί ότι κατά τον σχεδιασμό της Αγοράς Εξισορρόπησης έχουν ληφθεί υπόψη όλες οι δυνητικές πηγές παροχής ενέργειας εξισορρόπησης, δηλαδή συμβατικές μονάδες, μονάδες από ΑΠΕ, αλλά και φορτίο, στην περίπτωση των Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης, οι οποίες δύνανται να παρέχουν τα προϊόντα ισχύος και ενέργειας εξισορρόπησης, μετά από τη διενέργεια σχετικών δοκιμών προεπιλογής. 

Τέλος, η Εκκαθάριση Αποκλίσεων πραγματοποιείται όταν τα απαιτούμενα μετρητικά δεδομένα είναι διαθέσιμα, ολοκληρώνοντας τον κύκλο διαδικασιών της Αγοράς Εξισορρόπησης. 

Όλες οι διαδικασίες που σχετίζονται με τη λειτουργία και την επίλυση της Αγοράς Εξισορρόπησης θα πραγματοποιούνται από τον ΑΔΜΗΕ, ενώ ο διακανονισμός των συναλλαγών και η κάλυψη του χρηματοοικονομικού κινδύνου της αγοράς θα πραγματοποιείται από τον «Οίκο Εκκαθάρισης» του ΕΧΕ.

 

1. Εντός ζώνης προκαθορισμένης ορίων ± 200 mHz γύρω από την ονομαστική συχνότητα των 50Hz
 

 

1 - 20 από 15363 αποτελέσματα
Ονομασία Διαδικασίες Είδος δεδομένων Περίοδος κάλυψης Info Από Έως
20200812 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 12.08.2020 12.08.2020
20200811 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 11.08.2020 11.08.2020
System Load 20200810 Λειτουργία Συστήματος Φορτίο Συστήματος ΗΜΕΡΑ 10.08.2020 10.08.2020
Net Interconnection Flows 20200810 Λειτουργία Συστήματος Καθαρές Ροές Διασυνδέσεων ΗΜΕΡΑ 10.08.2020 10.08.2020
20200810 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 10.08.2020 10.08.2020
RES Injections 20200810 Λειτουργία Συστήματος Παραγωγή ΑΠΕ ΗΜΕΡΑ 10.08.2020 10.08.2020
System Load 20200809 Λειτουργία Συστήματος Φορτίο Συστήματος ΗΜΕΡΑ 09.08.2020 09.08.2020
Net Interconnection Flows 20200809 Λειτουργία Συστήματος Καθαρές Ροές Διασυνδέσεων ΗΜΕΡΑ 09.08.2020 09.08.2020
20200809 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 09.08.2020 09.08.2020
RES Injections 20200809 Λειτουργία Συστήματος Παραγωγή ΑΠΕ ΗΜΕΡΑ 09.08.2020 09.08.2020
System Load 20200808 Λειτουργία Συστήματος Φορτίο Συστήματος ΗΜΕΡΑ 08.08.2020 08.08.2020
Net Interconnection Flows 20200808 Λειτουργία Συστήματος Καθαρές Ροές Διασυνδέσεων ΗΜΕΡΑ 08.08.2020 08.08.2020
20200808 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 08.08.2020 08.08.2020
RES Injections 20200808 Λειτουργία Συστήματος Παραγωγή ΑΠΕ ΗΜΕΡΑ 08.08.2020 08.08.2020
20200807 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 07.08.2020 07.08.2020
RES Injections 20200807 Λειτουργία Συστήματος Παραγωγή ΑΠΕ ΗΜΕΡΑ 07.08.2020 07.08.2020
System Load 20200807 Λειτουργία Συστήματος Φορτίο Συστήματος ΗΜΕΡΑ 07.08.2020 07.08.2020
Net Interconnection Flows 20200807 Λειτουργία Συστήματος Καθαρές Ροές Διασυνδέσεων ΗΜΕΡΑ 07.08.2020 07.08.2020
20200806 DS (InterZonalConstraints) Κατανομής Προγραμμα κατανομής ΗΜΕΡΑ 06.08.2020 06.08.2020
RES Injections 20200806 Λειτουργία Συστήματος Παραγωγή ΑΠΕ ΗΜΕΡΑ 06.08.2020 06.08.2020